background

Blog


  • Hoe wij ons verstand kapotmaken


  • Van Google wordt je eerder dom dan slim. Op een iPad kun je nauwelijks iets leren. Multitasking leidt tot concentratieproblemen. En zo zijn er meer pittige uitspraken die geheugenprofessor Manfred Spitzer doet in zijn boek ‘Digitale dementie’. Het gebruik van digitale media heeft, zeker bij jongeren, desastreuze gevolgen op de hersenen.
    In eerste instantie lijkt Manfred Spitzer een ouderwetse digibeet met een afkeer van alles wat nieuw is. Maar hij kan al zijn stellingen goed onderbouwen, waardoor duidelijk wordt dat de digitale revolutie niet alleen positieve kanten heeft. We zouden in ieder geval als maatschappij digitale media niet zomaar in moeten zetten bij leerprocessen.

    Be-grijpen
    Mensen leren vooral als ze er moeite voor moeten doen, en hierbij zijn fysieke middelen en sociale interactie nodig. Het woord begrijpen heeft niet voor niets het woord ‘grijpen’ in zich.
    Het tellen op de vingers zorgt voor een goede verwerking in de hersenen waar de sensorische en motorische ervaring gecombineerd worden. Wanneer we getallen uitsluitend via de computer leren, leidt dat onvermijdelijk tot rekenproblemen en problemen met het ruimtelijke inzicht.
    Volgens Spitzer kan computergebruik op de kleuterschool leiden tot aandachtsstoornissen en op latere leeftijd tot leesproblemen. Bij computergebruik op de basisschool wordt meer sociaal isolement waargenomen, blijkt uit Amerikaanse en Duitse onderzoeken.

    Taxi in Londen
    Wanneer er een zwaar beroep wordt gedaan op het geheugen om iets te leren, dan blijft het geheugencentrum voor altijd getraind. Zo blijkt uit een grootschalig onderzoek onder taxichauffeurs in Londen. Door het uit het hoofd leren en trainen van grote aantallen straatnamen hebben bepaalde delen van hun hersenen een zichtbare en blijvende groei doorgemaakt. Taxi-chauffeurs die navigatie-apparatuur gebruiken, hebben deze hersengroei niet.
    Spitzer beweert dat wanneer op jonge leeftijd begonnen wordt met het trainen van het geheugen, daarmee het optreden van dementie uitgesteld kan worden. Proeven tonen aan dat dit wel 5 jaar verschil kan maken.

    Eenzaam op Facebook
    Mensen hebben sociale contacten nodig maar de bijdrage van Facebook aan de sociale ontwikkeling is laag. Bij volwassenen is de sociale ontwikkeling afgerond en kan het gebruik van sociale media nog een verlengstuk van hun sociale leven.
    Maar jongeren die veel tijd besteden op Facebook, krijgen een achterstand op sociaal gebied. Dit komt doordat de sociale media deels in plaats komt van de vorming en ontwikkeling van vrienden in het echte leven. En vooral in het echte leven worden vriendschappen als positieve emoties beleefd.
    Het maakt ook uit wat jongeren en kinderen de hele dag doen, want alles laat sporen in hun geheugen achter. Veel agressieve computergames leiden tot een toenemende bereidheid tot geweld, afstomping tegenover daadwerkelijk geweld, sociale vereenzaming en geringere opleidingskansen.

    Multitasking: een aandachtsstoornis
    Tv-kijken, appen en surfen tegelijkertijd. Veel mensen doen aan het moderne multitasken. Maar je wordt er niet intelligenter of efficiënter van. Erger nog, door voortdurend veel dingen tegelijk te doen, kun je uiteindelijk informatie alleen nog maar oppervlakkig verwerken en kun je een aandachtsstoornis oplopen.
    Te weinig focus heeft bovendien effect op de zelfbeheersing. En weinig zelfbeheersing leidt tot stress. Want wanneer men weinig controle voelt over zijn eigen leven, kan een onaangename ervaring het gevoel geven daar machteloos aan overgeleverd te zijn.

    Slapeloosheid, depressie, verslaving
    Tijdens de slaap rusten de hersenen niet uit, maar ze verwerken de informatie die ze overdag tot zich hebben genomen. Om ervaringen langdurig in het geheugen te houden, moeten ze verankerd worden en dat gebeurt tijdens de slaap. Nieuwe geheugeninhoud wordt dan gekoppeld aan bestaande kennis.
    Te veel en te lang doorgaan met digitale media leidt tot slaapgebrek. Dit zorgt niet alleen voor het onvoldoende verwerken van de opgedane kennis, maar kan ook leiden tot verminderde weerstand en daardoor tot allerlei ziekten.

    Wat nu?
    Het boek pleit voor een bewuster gebruik van digitale media. We moeten de vorming van met name jonge hersenen zoveel mogelijk op de juiste manier stimuleren. Een werkstuk maken via copy & paste van internet is geen goede methode om iets te leren.
    Kinderen rustig krijgen door ze voor de tv of een computer te zetten, is ook niet goed. “Dat deed men in de middeleeuwen ook met alcohol”, zegt Spitzer. “En daar is inmiddels ook van aangetoond hoe ongezond dat is voor kinderen. Media is net zo slecht als alcohol en zeker zo verslavend.”